Kum 2019-a DHCF Sande Sikul inchuk chu ROM, Baibul bu po po laia suol le a umzie chaina nasa tak a ni leiin Sande Sikul thruoitu ding Superintendent, Pastor Lalditsak Inbuon leh inkhawm tran hmain tuolah kan intuok remchang hlauh leiin, “Ditsak, ei Sande Sikul sabzeka hin SUOL ti thumal hi a ser laia a mei ang elin, ei bau châng zat deuthawa ei săm awl lo a ni a. Amiruokchu, ei member tam lemin Baibula SUOL a ti umzie tak hi an hriet chieng naw niin ka hriet. Ei Thuring her hongna dinga chabi poimaw a ni leiin hriet chieng a poimaw a, hma tieng ei sawn pei hmain hi thu ringot inhrilfiena hun, special session voi khat bêk la hmang tum ro” tiin thurawn ka pêk a. “Delhi Thurawn-a insuo dingin nangin hung ziek ta la” tiin a mi lèbur a. Poimaw ka sak ĕm leiin, a tawi thei ang takin, SUOL HI IEM A NA? ti April 2019 khan ka ziek a, Delhi Thurawn-ah insuo a ni nghe nghe a.
DT suok March 1, 2020-a insuo Coleman Sermon-2 a chun hieng lai thu hi ka hung tawk sa met a. Chu le inzoma kan hohlimna chu VIRTHLI-ah a hung suok a. Theulawzi tronghmanga ‘Suol’ umzie ei hriet fie theina dinga mi thrangpuitu a ni thei takduoi beiseiin a hnuoia hin ka hung thur suok a nih:
TITINA DAWKAN
Lalthuoisang Joute Delhi version, i kut suok ngeia mi Genesis 3:17 hi iengtin am ni tang a ta??? Khi a chunga mi khin hnuoi hi tawngsie inphur an nawh ti a i ziek le khin an mil thei am aw?
Gen 3:17(DV) chun, “I nuhmei thu i ngaithlăk a, fa lo dinga thu ka pek che thei ra chu i fâk leiin, nangma leiin hnuoi hi trongsephurin a um tah a nih; inrim taka sin thawin i dam sung făk zong ta’ng i ta;
Lalthlamuong Keivom “Mihriem bawsietna leiin a bawsetuhai trong sie inphur sien khom hnuoi chu trong sie inphur a ni ve nawh” ti thu hi a phaw vuoka tiem thuok chun Gen. 3:17-a Pathienin Adam kuoma “nangma leiin hnuoi hi trongsephurin a um tah” a ti le inkal a hoi hrim a nih. Chik taka bi ruok chun trongsephura um chu ditthlangna hmanga Pathien thupek “Fa naw rawh” ti bawsetu Adam le Evi le Setanin bawsietna intluntu dinga hmangruoa a hmang rûl an nih. Hi taka ‘hnuoi’ ti-a hril hi a ram leilung ni loin a chengtu mihriem an nih. An chengna le khawsakna huong, an khuo le a sĕ vĕl chu an ‘khawvel’ ti a ni bok. Inanimate object a ni leiin leilung (hnuoi) chun trongsie phur dingin ditthlangna a nei nawh.
Zawlthanglien Khawzawl Leilung hin ditthlangna a nei naw leia tawngsephur hnuoia um a ni nawh ei ti chun iengtia Rom 8: 18-22 hi hril ding ni tang a ta? Thil siem po po sietna sala intang an ni ta thu le, inrŭm le nauhase tuorin an um thu hi iengtia hril ding am ni tang a ta? Mihriem chau hi Pathien thilsiem an ni si naw a. Ramsa, chungleng vate hai dam hi ditthlangna nei thei mihriem ang an ni ve nawh, sienkhawm Pathien ansie mihriem bawsietna leia um hi an tuor ve bawk si a.
Bottom of Form
Zawlthanglien Khawzawl "Pathien thilsiem hrim hrim hi kopkal- negative & positive, nuhmei pasal, a thra a sie, thim le var, lawm le lungngai, trap le innui, thi le dam, lum le dei etc- vong a nih" ti tak hi Bible besanin belchieng a dawl am?
Hringna nei zu le va, thilhring hrim hrim, ramsa le mihriem, thing le ruo hai, var le inthim, sun le zan, lum le dei ti hai dam hi chu hriet thiem a um. Amiruokchu, a sie khawm Pathienin a siem ti hi chu Pathien niphung, Kristien haiin ei pawm dan, le an kal deuv ni'n an lang. Pathien chu ṭha famkim, thienghlim kawnga suol kawp lo, thudik le indikna bulpui a ni leiin thil ṭha lo, thil sie chu amaa inthawkin suok thei naw nih. Mihriem nuna Pathien zepui le inmil lo taphawt, sie le ṭha hrietna dai ner zawnga ei vawn thil hai hi chu Pathiena inthawk suok ni lovin Suol sin thaw lem ni'n ka hriet. Chuong a ni si naw chun kawpkal herkhing hieng ṭapna, lungngaina, duamna, inhlemna, indiknawna le a dang dang hai hi vanrama a la um ding ning a ti? Pathien thil siem an ni si chun ti zawna um thei a tih.
Pathien chu famkim mi a ni leiin a thil siem hai a ṭha vawng a, suol lei chauvin famkim lova umin ei inrum tak zet lem a nih ti inla indik a tih. Pathien thil siem hai hi a mawi naw a, a ropui nawh ei tina a ni nawh. A thil siem ropui zie hrilna le inpakna hla khawm ei hau. Suol khuopdena hnuoia khawvel rinumna le inrumna an hmu naw ngei tiin ei sawisel chuong nawh. Amiruokchu, hnuoi le khawvel hi a ṭha naw a, a rinum a, nghawk a umin chengna tlak a ni nawh ei ti vetna san chu thlarau mita ei en lei a nih. Khawvel thil hmangai lo dinga Bible inchuktirna dam, van khuo le tui nina nei hai ei nih tia Bible mi'n chuktirna dam hin hril a nei inthuk hle nih.
Lalthlamuong Keivom Hun le hmun hrang hrangah, ei hring hrietna le thlarau hrietna dong ang peiin Pathien nina le thi hnung khawvel thil ding ngaituoin mihriem hi ei buoi a. Mihriem lungrilah Pathienin “chatuon a sie” thu le “chuong sa khom chun a tira inthoka a tawp chena Pathien thilthaw chu an hmu suok thei chuong naw” thu Thuhriltu (Solomon)-in a lo hril (Eccl. 3:11) ang khan Pathien nina le a thilthaw hrilfie ei tum a. Ei daihriet a’n chen naw ang bokin ei hmu dan khom a khuongruol nawh. Iengkim hretu Thlarau chun mihriem nina le a hriet thiem phak tawk chin ang peia pawlin ama Pathien nina chu a hung puong hlak niin a’n lang a. Ei taksa le thlarau mit le na dawna tieng tieng chuong ang pawlna chu ei dong hlak.
Iengkim Lalpa chun kopkal vonga thil a siem san a hriet. Thina um naw sien khawvel hi hluo tlak ni naw nih; hringna kot hongtu a nih. Thra (good) um naw sien thra lo (evil) um thei naw nih. Dan thupek bawsietna um loin suol chu suola ngai a ni nawh. Saptronga ‘evil’ le ‘sin’ hi ngai pawlh ding a ni nawh. Thil thra loa ngai hrim hrim a um a, chu chu ‘evil’ ei ti a, Setan nina leh khom ei bel kop. ‘Suol’ ei ti ruok chu dan thupek bawsietna a ni a, chu chu Saptronga ‘sin’ an ti hi a nih. Chu chu ei Baibul inlet hmasatuhai khan ‘thil thawsuol/thil suksuol’ tiin indik lo takin an mi lo inletpek a, chu chu Saptrong chun ‘committing mistake/blunder’ tina a nih. Amiruokchu, Adam le Evi khan thil an suksuol ni loin, hre saa an ditthlangna hmanga Pathien thupek an bawsiet a ni leiin thil suol an thaw a nih. ‘To sin’ chu dan bawsiet a na, theulawzi trongkama ‘suol’ ei ti hih a nih. Thil poi tak chuh, kum za krisitien ei ni hnung khoma ‘thilsuolthaw’ le ‘thilthawsuol’ ei la thlier thei naw hi a nih. Ei thuring intranna bul a ni bok si!
Pathienin ieng leia thil iengkim kopkal vonga a siem san ruok hi chuh mihriem sui suok zo ruol lo thu inril a ni leiin, Ama angpuia siem ei nina inrilzie le ei theina inphum zaa sawmhni-sawmthum vêl bek ei hmang thei phaa chai chi chauh a ni el thei.
Zawlthanglien Khawzawl Ṭha lo (suol) hi ṭha um leia um ni hran lovin, Suol hi ditthlangna ra suok a nih ti dăwnrem thei dingin a um. Chu umzie chu Suol hi umnaw ang sien chu mihriem nuna kawpkal um naw ni a, a pumhlŭmin thil ṭha po po hmuin chěn ei tih. Chu ang nun chu ei van ram la hmung ei tih. Hnuoi le boruok le ramsa, zu le va hai hi chu sie le ṭha hrietna (moral sense) nei an ni naw leiin kawpkal nun thua buoina umin an lang nawh. An um dan dan kha a ṭha, mihriem sie le ṭha hrietnaa inkhia a suol a ṭha ṭhehran thei ni naw nih. An nia khan sie le ṭha dan kha bel thei a ni tlat naw leiin.
Mihriem ruok hi chu ditthlangna nei dăwnrem mĭ (rational being) ni dinga Pathienin a mi'n din hai ei ni leiin kawpkal herkhing nun hieng- khěl hrilna, inhnarna dam, chapona dam le a dang dang, Suol bâwma thlăk thei hai hi chu Pathiena inthawka suok/ siem ni lovin ama ditthlangna ra, amaa suol um le suol thilthaw a ni lemin an lang. Chuong a ni naw chun Pathien definition hi thlăkthleng a ṭul el awm. A san chu Pathien zepui ni lova inlang kawpkal nun po po hi Pathien siem a ni tlat ding leiin.
Lalthlamuong Keivom A thu bul man fu si lo amanih man nuom si loin sei tak hril ei tih ti inlau a um khop el. Thra le thra lo (good & evil) hi thil um ve hrim hrim, pakhat um loa a dang um thei lo, kopkal zieranga kop hrim hrim an ni leiin, theulawzi tronghmanga ‘suol’ (sin) ei ti leh ngai pol ding a ni nawh. Eden le inzoma suol (sin) ei hril hi mani ditthlangna zawma dan thupek bawsietna, fak lo dinga khapna dan bawsiet, transgression a nih. Hi lei hin Paulan, “..dan a um naw chun suol chu suola ngai a ni naw thu” le “thil thi el” (Ro.5:13; 7:8) a ni thu a lo hril a nih. Pathienin kopkal thu bul a hmang tlat san hi mihriem hriet fie ruol el lo, hi hringnun khawvel khel tieng daia hriet fie thei dinga a ruot khom a lo ni el thei a, chu huna chun a A AW B dam ei la hung inchuk hun tlung dingin beisei inla.
Zawlthanglien Khawzawl Ṭha le sie (Good & bad) hi thil um a nih ti hi ei sěl naw a, Pathien siem ve ve an nih tia i ziek hi mak ka zuk ti deuva, chu leia an ṭanna thu ka hung hril deu tak chu a ni ie, Pu.
Dualism amanih ti dingin Pathienin sie le ṭha a siem i ti bawk si, ṭha lo (evil) hi Eden suolna (sin) leh I ṭhe hran nâwk ang reng bawk. Ṭhe hran chi, ṭhe thei khawm a ni amanih? "Evil" (ṭha lo) um lovin sin (suol) chu a um thei dim a ni maw?
Lalthlamuong Keivom Pathien thu an mi lo inchuktir dan fel hlel deu el, sienkhom ei lo pom nghet tah laklaw si laia pakhat chu evil le sin hi angkhat anga an mi lo hril kha a nih. Thil thra lo vangduoina, hlawsamna, natna, sietna thil hrim hrim hi evil le inzoma ei ngai leiin suol leh ei thlung kop a, hi hi thil indik lo hulhuol a nih. Theulawzi tronghmanga 'Suol' a ti chuh Pathien dan bawsiet, thaw lo dinga ti zawm loa thaw, Pathien thu awi lo a nih. Piengsuol chu a vangduoi lei a ni a, a suol lei a ni naw thei. Kansar ka nei thei a, chu chu thil thra lo a ni a, sienkhom suol a ni nawh."Kansar i nei ding a ni nawh" ti dan thupek um sien ruok chu, thupek bawsea kansar ka nei leiin dan ka bawsiet a, suol ka thaw a nih. Hi thila hin chieng ei tiu. Trul loah suol ei hau taluo.
Zawlthanglien Khawzawl Suol, suolna le a ra ti zâwngin hril inla chu a fie el naw manih ka ti a. Ṭhela gari hmaa bawng sie lovin bawng hmaa ṭhela ei sie hmasa lem chun tlan ngaina um naw nih. Ṭha lo (Evil) ti chu ṭha letling, Pathien zepui ni lo po po kawltu, nuntu a nih. Eden huona khan a hranpa lieuva kansar nei lo dinga thupek hran a ṭul nawh. Bawsietnaa chun "kansar" a um el a nih. I tŭ ang bawkin sĭk i tih ti dam, thisen insuotu thisen chu insuo ve ning a tih ti dama hin vangduoina, hlawsamna, natna, sietna hrim hrim dam a um thei bawk. English haiin "gratuitous evil" an ti dam hi chu hril fie ruol el chu a ni naw el thei. Amiruokchu, kawpkal herkhing ei hril ta hai hi suolna ra suok an nih ti chu hrietchieng thei dingin a um. I zuk hril angin suol le thuhmuna ngai thei naw ding tam tak chu um a tih. Amiruokchu, suolna (bawsietna) ra suok, a kăkhawk am ka ti ding, ṭha lo (Evil) bawsetupa a inthawk inchik suok, inzawmna le inlaichinna nei an nih ti ruok hi chu hriet ṭha dingin an lang.
Lalthlamuong Keivom Baibula hin thil bul chanchin tam tak, a bul le bal chieng taka hrilna um lo, a hnung daih a tienami ziektuhai thu ziek, entirnan John Bunyan Pilgrim’s Progress, The Holy War etc dam an tiem hnunga zeldinna thar an hung zep sa fe peia inthok chun eini khawvela khom vanram, hremhmun, paradis le a dang dang hai hi an hung lut a. ‘Suol’ ti khom hi an nei naw leiin misawnarihaiin ‘misuol’ (sinner) an ni thu an hril dam kha inveta ngaiin an nuisaw el a nih. Mizorama misawnari hung hmasa tak pahnihai laia a naupang lem J.H.Lorrain (Pu Buanga) khan mak a ti thlawt ni ding a na, kum thum lai rong an bawl hnung khan ringtu pakhat khom an la lak naw leiin, “Entu hi mihai hi, misuol an nih ti an inhriet thei der naw chu tie!” a ti thu an hril.
Eini khom hi thra le thra lo (good & evil) ti, suol le thra ti-a an lo inlet leia ‘suol’ ti umzie ei hriet chieng thei naw hi ei intangna pakhat a nih. Eden bawsietna le inzom ‘suol’ (sin, sinning) hi thil thra lo (evil), chu chu ‘suol’ ti-a an mi lo inletpek leh ei ngai kop zing chun buoi zom pei ei tih. Paula chun ‘suol’ (sin, sinning) hi dan bawsietna a nizie a hril fie tumnaah, “dan um hma khomin khawvelah suol a um tah a, amiruokchu dan a um si naw chun suol chu suola ngai a ni nawh” (Ro.5:13) tiin a hril. Evil, thil thra lo chu bawsiet thei a ni nawh. Bawsiet (transgress) thei chu ‘Dan thupek’ a nih. Eden theulawzi hi chu taka inthlung chu a ni leiin, chu khêla suol bul dap suok tuma ei inmai chun Chatuon Pathien leh ei inkungfu ngai a tih. Joba kuoma zawna an don ang khan min don ve sien, iengtin am don tang ei ta?
Zawlthanglien Khawzawl Evil, thil ṭha lo chu bawsiet hran ngai love, zăwm thei thil, amaa tlŭk thei a ni a, chu chu "suol nina/ suolna", ṭha lo nina le Pathien ngaia suolna chu a nih. Chu bul tak chu Eden huona inṭan ei ti chun Setan kha iem ni tang a ta? ti indawn thei ning a tih. Ṭha lo (evil) ni siin suol/ suolna nei lo sä (being) ning a ti?? ti indawn ni bawk a tih.
Bible a hin suol hi thil lo um ta sa hrima ziek hawng a nih. Chulei chu ni ngei a tih Adam le Evi bawsietna hi suol bul a ti naw a, mihriem tlŭkna tia inbûk a nih. Chuleiin, ṭha lo (Evil) le Suolna (bawsietna) ti hai hi Eden-a inbul ni lovin ṭha lo thlěmna mihriemin ei do zo naw leia ei lo zăwm ve, ei lo thlŭk vena thil a nih. Chu chu mihriemin Pathien dân ei bawsietna ei ti chu a nih.
Lalthlamuong Keivom A thra ie. A bengvarthlak. Ei hlawkpui ngei ka beisei. Baibul besana theulawzi tronghmanga SUOL (SIN) umziea theulawzianhai hmang chu BAWSIETNA (TRANSGRESSION) a ni thu hi ka thu chelh a nih. Chuonga dan bawsiet chu sakhaw trongkamah chun thilsuol thaw (committing sin), thil thaw suol (committing mistake/blunder) ni lo a nih. Hmar tronga Baibul inlet hmasatuhai khan a danglamna hre loin thilsuol thaw hi thilthaw suolin an mi’n letpek vong a, a muol muolin ei threl a, ei la threl zing ti khom a hre lo ei tam. Chun, Saptronga ‘evil’ ti hih ‘suol’ tiin an mi siepek vong bok a, chu chu thil thra lo nia ei ngai po po le ei trong khom ni lo, ‘Setan/Diebol’ ti hming le nina leh ei hang thlung kop nawk a, suol ei hau tah bek bek el a nih. Iengkim kopkala siemtu Pathien chun thil thra chauh siem a, thil thra lo chuh siem lo dinga ngai tum pawl khom ei bo nawh.
Baibulin a mi hril nuom nia inlang chu bawsietna leia Edena mihriem tlukna le chu taka inthoka tlansuokna lampui siem le hlen, mihriema a lalram indin nawk a nih. Eden bung le chang hmaa thil thra lo tlunghai, tienami anga vana Setan le a rawihai helna le hnot suoka an um thu hril thawia umhai hi hnuoi mihriemhai hriet dingin Pathienin poimaw a ti naw ni ngei a ta, bawsietna suol leia mihriem tlukna bul chanchin chu Mosie hmangin a lo hril a. Chu chena chun mit inlĕn inla, ei hlawkpui lem ka ring.
Zawlthanglien Khawzawl Suol (sin) hi bawsietna a ni nawh ei ti naw a, ei pawm tlap a nih. Chun suol hi ei hau ding hrim a nih. Răl (Suol/ ṭha lo) rama um ei ni lei takin ni khat chu hi răl rama inthawka mi san suok dingin Isu a la hung ṭum ding a nih. Chu hma po chu Suol do dinga ko le inhriettir ei ni hrim a nih.
Ṭha lo (evil) le Suol (bawsietna) hi thlung kawp lo ding ti tak el hi chu pawm a harsa deu naw amanih aw ti dingin a um ti thu lem a nih. Ṭha lo (Evil) le Suol (bawsietna) hai hi inzawm tlat, inkûngkeina inthŭk tak nei an nih ti hi Bible mi'n chŭktir dan ni lemin an lang.
A thuphung hrima khawm hin zuk hriet el thei a nih. Bawsietna hi thil ṭha (good) a ni nawh. Dân le dŭn um ta sa, kalhmang lo um ta sa amanih bawsietna thu a ni tlat leiin bawsietna hi ieng hun le hmuna khawm thil ṭha (good) a ni thei naw hrim hrim a nih. Thil ṭha lo a ni tlat leiin bawsietna hnâr chu ṭha lo (Evil) tina ning a nih. Mihriem nuna thil ṭha chu ṭhatnaa lungrila inthawkin a suok a, thil ṭha lo chu suol nuna inthawkin a suok thung. Chu chu mihriem zepui a nih. Mihriema hman chuong chu a ni chun (Pathien) ṭha famkim zepuia inthawkin thil ṭha lo chu IENGTINAM suok thei a ta? ti chu dawn ruol ni naw nih. Logic-in a phal nawh. Logic ei question-a ei ringhla ding a ni chun dâwnrem (logic) hmanga ei thil hril ta hai po po ringhla hung um vawng an ta, thu dik a dai ring ngam ding hrilna ruol inkaw ta naw nih.
Chu khěla, chu ang tlŭka zawna dawn ding la um chu IENGLEIIN am Pathienin thil ṭha lo chu siem a ta? ti hi ning a tih. A chunga hril angin bawsietna (suol) hi thil ṭha lo a ni leiin bawsietna khawm chu Pathien siem ning a ti? Naupang inhnel nuom dân ang elin naupa hmanga a mi'n tlan nâwk theina dinga Pathienin bawsietna hi a siem ning a ti? Suol le inzawmna nei lova ei ngai, thil ṭha lo ni si Kansar, TB, AIDS le natna dang dang siemtu chu Pathien a nih tiin Sunday School-a inchuktir inla chu Pathien thu hi nuizat bura ei siem el awm.
Luka 10:18 a chun Isu'n, “Kăwlinlep angin Setan vâna inthawka hung tla ka hmu a" tiin a lo hril. Isu khawmin Setan tlâk a hmu. Tienami ang mei mei chauva ngai el dingin Bible-in a phal ring a um nawh. Hriet chieng ṭul thil ni lemin an lang.
Lalthlamuong Keivom Mihriem hriet thiem phak tawka bawsietna leia mihriem tlukna chanchin chu Mosie fe thlengin Genesis-ah ei hmu a. Eden bung le chang (Eden chapter) hi Judaism, Christianity & Islam sakhuo intranna a nih. Chu hmaa thil tlung, Baibula chieng taka inziek si lo mai khawma suol umzie hril fie tum hi, ieng angin logical-in ngai inla khom, thu him a ni nawh. Kopkala Pathienin thil a siem san khom ei hriet phak nawh. Mihriem ngaia thil thra lo khom Pathien ngaia thil thra a ni thei. Thil thra loa mihriem ngai, entirnan thina (death) le tûr (poison) chu a hmangna ding taka hmang chun thil thra tawpkhawk a nih. Thuthlung Thar huna Kristien sakhuo le inzoma suol tawpkhawka ngai chuh mihriem taksa puta Pathien ngei Naupa ngirhmun chela hnuoiah hung a, tlanna sin a hung thaw thu le Ama ring taphot chun chatuon hringna an nei thei ti inchuktirna hnawl amanih ring nuom nawna a nih. Chu chu bawsietna suol nekin ringnawna suol ti inla, a fuk lem el thei.
Zawlthanglien Khawzawl Juda (Jude) 1:6 ei en chun "vântirkohai anni tirko nina pawm lova, an umna pângai fe san lem hai chu, ni ropui rorêlna huna dingin inthim hnuoia chatuon thîrkhaidieta khuop pumin a khêk a nih" ti ei hmu. Chun Peter Thawnhnina 2:4-a chun “vântirko haiin thil an suksuol lai khan Pathienin a hlâ naw a, hremhmunah a pei a, rorêl pêk dinga khêk dingin inthimna khaidiet an buntir lem si a” ti ziek ei hmu bawk a nih.
Hi pova inthawk ringawt khawm hin a tira inthawkin suol le suolna chu Eden bung le chang hmaa lo um ta a nih ti hriet theiin a um. Vantirko haiin a tira inthawkin thil an lo suksuol a, bawsein helna an chawkdawk ti chu a chieng em em. Chuleiin bawsietna, suolna ei ti hai hi Eden bung le chang hmaa thil tlung, Eden tlukna dar lo inri hmasa chu a nih. Thumruol (trinity) ei pawm thei chun Eden thil tlung hmaa suol hi um dai a lo ni tak zie hi hmu an tak nawin a fie khawp el. Thu him hle a nih. Mihriem hai ei lo thang nawa ti thu chau a nih. A tawpa chu ei thang ta tho tho bawk a nih.
Chun Timothe Thawnkhatna 3:6-a chun “ring thar a ni ding an naw a, chuong naw chun chapovin um a ta, Diebol thiemnaw changna chu chang ve rawi a tih” tiin Tirko Paula’n a lo ziek. Hi taka ‘Diebol thiemnaw changna’ ti le ‘chapo’ ti hi hril kawp a ni tlat leiin Diebol/ Setan suksuol/ suolna chu ‘chapona, uongna’ a nih, ti hriet thei dingin a um.
Thudik hin kawng le lam, hraw bik a nei a, dan a nei a nih. Thudik inkhina pakhat chu ama le ama an kal naw ding a nih. Chu chu "law of non contradiction" ti a nih. Entirna dingin khawvela hin thudik a um nawh ka ti chun ka thil hril ngei khawm chu thudik a ni nawh tina nih. A san chu thudik um naw thu kha thudik tak angin ka hril leiin ka thil hril veka kan awk a, kan kal leiin ka thil hril chu pawm tlak, ring tlak a ni ta naw nih.
Deuteronomy 32:4 ei en chun Pathien chu mi fel famkim, um dan po po chu indikna, thutak le indik nawna nei lo mi a ni zie ei hmu. Hebrai 5:18 ei en lem chun Pathien chu "inkhel thei ruol lo/ suol thei lo" a nih a ti tawp el a nih.
Kawpkal herkhing "uongna", "chapona", "indik nawna", khelhlipna, ti hai hi Pathiena suok, Ama siem a ni chun Pathien niphung, a zepui ei hung hril ta hai khi an dik nawh tina ning a ta. Chuong a ni naw si chun kawpkal herkhing hrila um hai hi Pathiena inthawk ni lo, Ama siem ni lo an nih tina ning an tih. A ruolin an rengin Pathien zepui an ni ve ve thei nawh tina a nih. Khi zepui hai khi ei inkawktir Pathiena chun an dik ve ve a ni chun "law of non contradiction" dan a bawsiet leiin Pathien indik, Bible-in a hril Pathien a ni naw tina ning a tih. Chuleiin Suol chu tha lo a inthawkin a suoka, thatna chu Pathiena inthawkin a ni ding a nih.
Amiruokchu, ṭha lo (evil) ti taphawt hi chieng taka I hril angin suol an ni naw thei a, Pathien khawmin a hmang thei bawk a nih. Ṭha lo (evil) hi Pathienin ama hmangruo, a chatuon rodik (divine justice) hmuna dingin a hmangna tam tak Bible-a hmu thei dingin a um. A hmang lei elin ama siem ti thei chu ni kher naw nih. Isai 45:7 thu dam hi mi tam takin ei lak suol metin an lang. Hi taka sietna rapthlak ti hi, ditthlangna neia sie le ṭha hrietna dan bawsietna lungril ṭha lopa kha ni lovin, a tuortu mihriem ngaituonaah ṭha lo anga inlang leia ṭha lo ei lo tina ni lemin an lang.
Chun thina ti khawm hi Pathien zepui letling a nih. Pathien chu hringna a ni a, amaa um naw chu thina a ni el a nih. Mithiem haiin an hril vet hlak, dei (cold) hi a hrana um ni lo, lum um lona a nih. Chuleiin thina ti khawm hi a hranpa lieuva thil siem le ama khata um ni lo, Pathien um nawna, a chengnawna hmun kha thina le thina hmun a ni el a nih.
Pu Hminga Comment hai hi a bu'n siem inla, Theological college hai present inla a ṭha awm ngei.
Lalthlamuong Keivom Hung ziek mur mur inla, lekhabu pakhat ei puocha a ni el. A topic khel tieng pet tum naw hram bok inla. Hieng hi hohlimna thienghlim le trangkai a nih.
Pu Hminga A theology hi chu in sawp-hriel hne tho va; hun sien. "Hung ziek mur mur inla, ..." vs "Hung ziek mur mur unla, ..." hi hung sawp-hriel nawk ro ie.
Lalthlamuong Keivom: Rotna nuhnung tak hi hang hril tlang chak a uma chuh Grammar thil a ni bakah ei thu buon leh an inpersan tah em leiin dawkan danga chai dingin maksan hri phot inla. Plural “unla” ti hmangna ding ni awm taka “inla” ti ka hmang tlat hi sut suol lei a ni naw a, a san inril tak a um. Chu chu hun remchangah la hril tlang ei tih (tiu). Courtesy: Virthli.
(compiled on March 13, 2020, Delhi)
###
No comments :
Post a Comment